Kto ty jesteś? Neuron mały

Najlepszym sposobem na poznanie siebie jest dowiedzenie się, co dzieje się w mózgu – to on jest ludzkim centrum dowodzenia. Dzięki rozwojowi i coraz większemu zrozumieniu neuronauk nie trzeba być specjalistą, by poznawać mechanizmy zachowania.

Tekst: Julia Jurkowska

Sprowadzenie ludzkiej egzystencji do stwierdzenia, że jej źródłem są jedynie połączenia neuronów, wydaje się zbyt płytkie. Już same myśli – głos, który nieustannie brzmi w głowie – wydają się czymś nieokiełznanym. Może nie być łatwo pogodzić się z faktem, że cały bagaż doświadczeń, miliony wspomnień czy grube tomy przeczytanych książek zamknięte są w czaszce i ważą zaledwie półtora kilograma. Książka Mózg. Opowieść o nas otwiera drzwi do świata, o którym niewielu ma pojęcie, a który jest ukryty w każdym człowieku.

Autorem książki i przewodnikiem pomiędzy milionami neuronów jest David Eagleman – amerykański neurobiolog, wykładowca na Uniwersytecie Stanforda, a także autor ponad stu publikacji w tematyce neuronauk. Jest on niezaprzeczalnym znawcą w tej dziedzinie, a jednocześnie, co ważniejsze dla czytelnika, swoją obszerną wiedzę potrafi przelać na papier. Mózg. Opowieść o nas to pozycja zrozumiała dla każdego. Specjalistyczna wiedza, dotycząca obszaru, o którym wciąż stosunkowo niewiele wiadomo, zostaje przez Eaglemana niemal przemycona pod postacią luźnych historii i, często zabawnych, anegdot. Autor nie zmusza czytelnika do błądzenia między niezrozumiałymi fachowymi pojęciami, a skupia się na przekazywaniu ciekawostek, które dla osoby niezwiązanej z tematem będą z pewnością szokujące.

Poza odkrywaniem nowych faktów lektura Mózg. Opowieść o nas niesie za sobą również inne korzyści – przede wszystkim możliwość wniknięcia do ludzkich myśli. Podczas tej podróży w głąb mózgu można dowiedzieć się nie tylko jak otoczenie i warunki życia kształtują połączenia neuronalne w mózgu, lecz także w jaki sposób można starać się je zmieniać. Krótkie rozdziały, których treść dotyczy każdego człowieka z osobna, przeplatane są tekstami prezentującymi przekrój społeczeństwa – poruszane są tematy uzależnień, chorób psychicznych czy wojen i władzy. Zdaje się jednak, że dla autora szklanka jest zawsze w połowie pełna – skupia się on na pozytywnych odkryciach, między wierszami zachęcając czytelnika, by, po przeczytaniu książki i poznaniu kilku sekretów swojego mózgu, starał się być najlepszą wersją siebie. Poruszana szeroko tematyka podejmowania decyzji czy empatii wpisuje się doskonale w popularne w ostatnich czasach podejście coachingowe.

Nieco inaczej do lektury podejdą czytelnicy już zaznajomieni z tym tematem. Mózg. Opowieść o nas zdecydowanie skierowana jest do osób poszukujących „mózgowych sensacji”, a niekoniecznie odpowiedzi na pytanie „jak to dokładnie działa?”. Mimo że autor przytacza historie z licznych laboratoriów, których sam miał okazję być gościem, i przedstawia wyniki badań wielu wybitnych naukowców z całego świata, wszystko jest przedstawione raczej w postaci faktów, które zaskakujące są jedynie dla „nowicjusza”. Krótkie rozdziały, choć pozwalają zapoznać się z wieloma aspektami działania ludzkiego mózgu, nie pogłębiają żadnego z nich. Wszystko to sprawia, że książka ta jest dobrą pozycją dla osób dopiero zaczynających swoją przygodę z neuronauką. Być może z jej pomocą zawężą swoje zainteresowania, które będą badać przy pomocy bardziej specjalistycznej literatury.

Zwieńczeniem publikacji jest pytanie o przyszłość. I nie chodzi tu jedynie o przyszłość badań ludzi neuronauki, a o perspektywy rozciągające się przed całą ludzkością. David Eagleman, prezentując coraz bardziej abstrakcyjne dla ogółu społeczeństwa wynalazki ingerujące w ciało człowieka, zmierza do ulubionego przez pokolenia naukowców pytania o nieśmiertelność. Wraz z rozwojem technologii, a także poszerzaniem wiedzy o nas samych, wizja ta wydaje się coraz bliższa. Czy damy radę zapisać dane z naszego mózgu w pamięci komputera? A przede wszystkim czy zapisani w pamięci komputera wciąż będziemy sobą?

Tytuł: Mózg. Opowieść o nas

Autor: David Eagleman

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Miejsce i rok wydania: Poznań, 2018

Ocena: 4/5